Dwaalspoor : architectonische uitdagingen in de marge van de stad

Durf te dromen en te dwalen.

Friedricht von Schiller, Demetrius (1857)

Dit ontwerpend onderzoek is een vervolg op een collectief onderzoek binnen het afstudeeratelier ‘The Intermediate Size’ van de TU/e (2018-2019). In dit afstudeerateliet is al verschillende generaties onderzoek gedaan naar het onderwerp ‘tussenruimte’ en de tussenmaat’.

Ons collectief onderzoek presenteerde een verkenning naar dit onderwerp, waarbij in dit atelier de focus laf op gebieden in de stad die zich kenmerken door de dominantie aanwezigheid van grootschalige infrastructuur. De drukte en de intensiteit van de grootschalige infrastructuur heeft geresulteerd in een verzameling ruimten die tussen de verkeersinfrastructuur en de omliggende bebouwing liggen. Het eigene aan deze ruimten is dat ze nog bij de bebouwde stedelijke ruimte, noch bij de infrastructuur lijken te horen. De gebieden die hierdoor ontstaan zijn, hebben wij in ons onderzoek aangeduid als tussenruimten.

Een belangrijk onderdeel van het collectieve onderzoek bestond uit het maken van wandelingen in vier door ons geselecteerde infrastructurele knoop- en kruispunten in Rotterdam. Het onbevangen exploreren van de eigenschappen en kwaliteiten van de ruimten stond hierbij centraal.

De ligging van twee analyselocaties ten opzichte van elkaar, namelijk de Spoordriehoek en het Marconiplein, bood mij de gelegenheid om de wandeling langs en tussen deze locaties vele malen te maken. Tijdens deze wandelingen in het spoorzonegebied ten westen van de binnenstad van Rotterdam, raakte ik gefascineerd door de vele bijzondere plekken die dit gebied rijk is.

Ik ontdekte plekken die verwondering opriepen, maar soms ook een gevel van ongemak. Sommige delen in het gebied waren lastig te betreden. Niet altijd duidelijk was of de gebieden betreden mochten worden. Dit gaf een avontuurlijkheid aan mijn wandelingen.

Veel plekken die ik aantrof herbergen niet dezelfde levendigheid als hoogstedelijke openbare ruimtes: op sommige plaatsen kwam ik nauwelijks mensen tegen. De enkele voorbijganger leek zelfs verbaasd op te kijken als hij een andere wandelaar zag. Soms overheerste spontane vegetatie. Deze groene ongereptheid heeft een schoonheid in zich die je niet snel zou verwachten midden in de stad.

Het margeinale, enigszins afgezonderde karakter van het gebied zou door haar eigenschappen gelezen kunnen worden als tegenpool van de omringende stad. Tegelijkertijd zijn de plekken door de centrale ligging vaak goed verbonden met elkaar, en met de stad.

De ruimtelijke condities van de zone langs het spoor heeft geresulteerd in de aanwezigheid van een groot scala aan atypische gebruiksfuncties die lastig een andere plaats krijgen in de stad.

Diverse sportclubs, moestuinen, een volkstuinencomplex en een dierentuin hebben er bijvoorbeeld een plek gekregen. Verschillende groene initiatieven, vaak met een sociale insteek, wijzen erop dat het gebied een belangrijke bijdrage kan leveren aan het (groene) image van de stad. Ze hebben zich verenigd onder de naam ‘De Groene Connectie’.

Op hun website waarin ze bekendheid aan hun initiatieven geven, nodigen ze de lezer uit om het gebied te verkennen en te beleven. Er wordt samengewerkt met de GGD en verschillende andere zorg- en welzijnsorganisaties om mensen in beweging te krijgen het belang van dit gebied voor de stad te erkennen.

Ze beschrijven de kwetsbaarheid an verschillende plekken in het gebied en wijzen op de grote woningbouwopgave die gepland is rondom deze plekken. Niet onterecht is de angst dat het bijzondere karakter van het gebied plaats moet maken voor een meer gangbare stedelijke invulling.

Voortkomend uit mijn fascinatie voor de vele bijzondere plekken die dit gebied rijk is, heb ik mijzelf de vraag gesteld: hoe kan ik het gebied een meerwaarde geven voor de stad, op een manier dat het authentieke niet verloren gaat? Of te wel, hoe kan ik architectuurprojecten op een juiste wijze inbedden in deze bijzondere context en daarbij de nadruk leggen op het versterken van de bestaande kwaliteiten van het gebied?

Related things...

Architectura ex machina : de kritische rol van architectonische vorm in het door verkeersinfrastructuur gedomineerde landschap

Tussen stad en buitenwijk bevindt zich een zone die door de infrastructuur gedomineerd wordt. Het ideaal van ‘stedelijkheid’ zal hier dus in een andere ruimtelijke orde neerslaan dan in de blokkenstad. Dit onderzoek exploreert de mogelijkheid om vanuit het individuele architectuurproject te werken aan de realisatie van een stedenbouwkundig ideaal in het infrastructurele landschap.

Camping in the Botlek

Seemingly infite industrial sites, high velocity infrastructure, the sound of water washing against the quays. The Botlek is characterized by inaccessibility, out-of-scale infrastructure and other civil works, and extreme automization of the industrial process.

Between Network and Place

Lorem Ipsum is simply dummy text of the printing and typesetting industry. Lorem Ipsum has been the industry’s standard dummy text ever since the 1500s, when an unknown printer took a galley of type and scrambled it to make a type specimen book. It has survived not only five centuries, but also the leap into […]

Contact us:

 

E: info@intermediatesize.com

Vertigo 7.19

Eindhoven University of Technology

Den Dolech 2

5612 AZ  Eindhoven

The Intermediate Size studio is organized by Critical Intermediate Affairs, a subsidiary of the chair of Urbanism & Urban Architecture, Unit Architectural Urban Design & Engineering, at the Faculty of the Built Environment, Eindhoven University of Technology.